2022-06-27
„Z wiosłem i wiatrem. Kajakiem po wodach Północy”
Książka Zbigniewa Szwocha już dostępna ...
więcej >>>

2022-06-25
Tragedia w Oslo
Nocny atak pod gejowskim lokalem ...
więcej >>>

2022-06-23
Sankthansaften, Sankt Hans, Midsommar
Tradycje świętojańskie na Północy ...
więcej >>>

2022-06-20
Sztokholm: „damki” symbolem dróg rowerowych
Ciekawe, czym żyją Szwedzi… ...
więcej >>>

2022-06-17
Folkemødet 2022
Wielka impreza polityczna na Bornholmie ...
więcej >>>

2022-06-14
SAS: kolejne kłopoty linii lotniczych
Odwołane loty, strajk, zgubione bagaże ...
więcej >>>

2022-06-09
Sztokholm: wybrano Budynek Roku 2022
Kajplats 6 przy Liljeholmskajen triumfatorem ...
więcej >>>

2022-06-05
Dania: hulajnogi utemperowane
Nowe przepisy od stycznia 2022 ...
więcej >>>

2022-05-31
Dron medyczny: Svendborg-Ærø
Lot nad morzem z próbkami krwi ...
więcej >>>

2022-05-28
Nagroda Magellana dla „Wysp Owczych”
PCIT TRAMP: Najlepszy przewodnik tekstowy 2021 ...
więcej >>>

2022-05-25
Siedem cudów Szwecji
Gotlandzkie Visby liderem ...
więcej >>>

2022-05-24
Ćwiczenia Defender Europe 2022
Żołnierze na Bornholmie, spotkanie ministrów obrony ...
więcej >>>

2022-05-23
Nordic Talking Festival 2022
Gdańsk, 27-29 maja 2022 ...
więcej >>>

2022-05-22
Trzęsienie ziemi w Arktyce
Wstrząsy na północ od Svalbardu ...
więcej >>>

2022-05-21
PostNord: seria z "underjordiske"
Mityczny ludek z Bornholmu na duńskich znaczkach ...
więcej >>>

2022-05-20
Archeobalt: konferencja w Gdańsku
Podsumowanie projektu związanego z archeoturystyką ...
więcej >>>

2022-05-13
Dania: obchody Store Bededag
Hveder - kulinarna tradycja związana ze świętem ...
więcej >>>

2022-05-12
Kopenhaga: 125 lat Glyptoteki
Jubileusz z piwnym akcentem ...
więcej >>>

archiwum wiadomości  

2022-06-23

Sankthansaften, Sankt Hans, Midsommar

Tradycje świętojańskie na Północy

Siły przyrody czczone były już w społecznościach prehistorycznych na całym świecie. Kult słońca zajmował w dawnych wierzeniach szczególną pozycję, także w Skandynawii – regionu o ciemnej, długiej i ostrej zimie. Potwierdzają to znaleziska archeologiczne, jak np. symbole solarne, częsty motyw rytów naskalnych. Nic zatem dziwnego, że przesilenia słońca: letnie i zimowe, wyznaczające początek i koniec okresu zimowego były dniami szczególnie świętowanymi.

Kościołowi nie udało się wyplenić tych pogańskich tradycji, więc zaadoptował je do własnych celów. Pogański Yul (przesilenie zimowe) stał się Bożym Narodzeniem, a w letnich obrzędach pojawiła się postać św. Jana.

Przesilenie letnie - noc św. Jana - jest do dziś bardzo ważnym wydarzeniem w Skandynawii. Jego obchody nawiązują do pogańskiego kultu nie tylko słońca, ale także płodności oraz wiary w moc wody i ognia.

Mimo skandynawskiej językowej i historyczno–kulturowej wspólnoty, obchodzone jest ono w różny sposób.

Szwedzki Midsommarafton, w wigilię św. Jana – to tańce i śpiewy (często popularne piosenki dla dzieci) wokół wysokiego słupa lub rodzaju drzewka midsommarstång, udekorowanego wieńcami kwiatów. Zwyczaj ten dotarł ponoć z Niemiec już ok. XIV w. Wiankami z kwiatów przyozdobione są także głowy kobiet i dzieci, uczestniczących we wspólnej zabawie, często w strojach ludowych.

Po tańcach – posiłek. Zgodnie z dość nową, zaledwie stuletnią tradycją, jest to marynowany śledź, z obficie posypaną szczypiorkiem kwaśną śmietaną i młode ziemniaki z koperkiem oraz kieliszek (lub kilka) szwedzkiej okowity i piwo przy kolejnych śpiewach. Na deser – koniecznie świeże truskawki!

W sąsiedniej Danii (i Norwegii) noc świętojańska – Sankthansaften – to noc palenia wielkich ognisk – sankthansbål – z wrzuconymi do nich kukłami czarownic. Od wieków wierzono bowiem w moc ognia, oczyszczającą zwierzynę domową, pola i przyszłe zbiory ze Zła, którego symbolem stała się czarownica.

Obecnie, rozpalenie takiego ogniska często poprzedza krótkie przemówienie lokalnego prominenta. Po nim następuje wspólne śpiewy przy ognisku, początkowo bardzo uroczyste, lecz w miarę wypijanych butelek piwa coraz weselsze, a nawet frywolne.

W Danii nie ma tradycji kulinarnych związanymi z tym świętem.

W Szwecji podobne ogniska – choć bez czarownic – palone są kilka tygodni wcześniej, w noc Walpurgii 30 kwietnia.

Z dawnych tradycji ludowych, wspólną w obu krajach była wiara, że właśnie tej nocy przyroda ma magiczną moc. Dziewczęta w Szwecji mogły zobaczyć we śnie swojego przyszłego małżonka, jeśli umieściły pod poduszką siedem rodzajów świeżo zerwanych kwiatów. Duńskim pannom na wydaniu wystarczał jeden. Za to mogły także ujrzeć przyszłego małżonka w lustrze wody lub śpiąc na nadwodnej łące. Groził im jednak świętojański wąż, który miał zwyczaj pełzać tej nocy po ziemi i „czynić panny brzemiennymi”.

Obecnie, bardziej huczne obchody tego święta często przenoszone są w obu krajach na najbliższą sobotę.

Tekst: Maria Tuniszewska–Ringby, Rønne (Bornholm),
e-mail: mtr (at) bornholmsmuseum.dk, tel. +45 56 95 07 35, www.bornholmsmuseum.dk

wcześniejszy news archiwum wiadomości

  © 2002-2019 by PCIT TRAMP, Szczecin      Opieka techniczna: IKSik.net
Ta strona używa ciasteczek (ang. cookies) w celu umożliwienia składania zamówień oraz do badania oglądalności strony.
Aby dowiedzieć się czym są ciasteczka odwiedź stronę wszystkoociasteczkach.pl
Jeśli nie wyrażasz zgody na wykorzystywanie ciasteczek na tej stronie, zablokuj je w opcjach Twojej przeglądarki internetowej.